Een camper koelkast op 12v werkt op de 12 volt gelijkstroom van de boordaccu of een aparte leisure-accu in je camper. Dit is handig als je rijdt of op een plek staat zonder stroomaansluiting. Maar er zijn een paar belangrijke dingen die je moet weten om te voorkomen dat je accu leegloopt of je koelkast niet goed koelt.
Hoe werkt een camper koelkast op 12v?
De meeste campingkoelkasten zijn zogenoemde drie-weg-koelkasten. Ze kunnen werken op 230 volt (netstroom), gas (propaangas) en 12 volt (gelijkstroom). De 12v-stand gebruik je typisch tijdens het rijden, omdat je alternator dan de accu oplaadt en de koelkast kan voeden zonder dat de accu leegloopt.
Bij een 12v koelkast in een camper zit er vaak een relais (een automatische schakelaar) tussen de accu en de koelkast. Dit relais zorgt ervoor dat de koelkast alleen stroom krijgt als de motor draait. Staat de motor uit, dan schakelt de koelkast automatisch uit. Zo bescherm je de startaccu tegen leeglopen. Wil je de koelkast ook buiten het rijden laten draaien op 12v, dan heb je een aparte leisure-accu nodig, zodat je startaccu altijd op spanning blijft.
Verbruik van een 12v koelkast in de camper
Een drie-weg-koelkast op 12v verbruikt gemiddeld 4 tot 8 ampère per uur. Bij een gemiddeld verbruik van 5 ampère per uur trek je op een dag (24 uur) zo’n 120 ampère-uur (Ah) uit je accu. Een standaard leisure-accu heeft een capaciteit van 80 tot 100 Ah. Je mag een loodzuuraccu maximaal tot 50% ontladen, wat neerkomt op bruikbare 40 tot 50 Ah. Dat is dus niet genoeg voor een hele dag non-stop koelen op 12v zonder extra oplaadmogelijkheid.
Hieronder zie je het verschil in verbruik op de drie standen:
| Stand | Verbruik | Geschikt voor |
|---|---|---|
| 12v (rijden) | 4 tot 8 A per uur | Tijdens het rijden |
| 230v (net) | 150 tot 200 W | Op een camping met netstroom |
| Gas | Ca. 150 gram gas per dag | Stilstaand, off-grid |
Compressor- of absorptiekoelkast op 12v?
Naast de drie-weg-koelkast zijn er ook compressorkoelkasten die alleen op 12v (en soms 230v) werken. Deze zijn veel zuiniger en koelen efficiënter. Een compressorkoelkast verbruikt gemiddeld 1 tot 3 ampère per uur, omdat hij niet continu draait maar in cycli. Dat is drie tot vier keer zuiniger dan een absorptiekoelkast op 12v.
Het nadeel van een compressorkoelkast is de prijs. Een goede compressorkoelkast kost al snel twee tot drie keer zoveel als een absorptiekoelkast. Maar als je veel off-grid staat of overlander bent, verdien je dat terug in gasverbruik en acculeven.
Praktische tips voor het gebruik van 12v in je camper
- Gebruik de 12v-stand uitsluitend tijdens het rijden, tenzij je een stevige leisure-accu (of een lithium-accu) hebt.
- Zorg voor goede bekabeling: een 12v koelkast trekt flink wat stroom, gebruik minimaal een 2,5 mm² kabel, bij voorkeur 4 mm².
- Controleer of het relais goed werkt. Een defect relais kan er voor zorgen dat de koelkast altijd aan staat en je startaccu leegtrekt, ook als de motor uit is.
- Combineer de 12v-stand met zonnepanelen voor langdurig off-grid gebruik. Een zonnepaneel van 100 Wp levert bij goed weer zo’n 40 tot 50 Ah per dag.
- Stel de koelkast in op de juiste temperatuur (3 tot 5 graden voor het koelgedeelte) om onnodig stroomverbruik te voorkomen.
Accu kiezen voor 12v koelen zonder netaansluiting
Als je de koelkast wil laten draaien zonder dat de motor draait, is een lithium (LiFePO4) leisure-accu een goede keuze. Lithium-accu’s zijn dieper te ontladen (tot 80 tot 90% van de capaciteit) en gaan langer mee dan loodzuuraccu’s. Een 100 Ah lithium-accu levert je in de praktijk dus twee keer zoveel bruikbare energie als een loodzuuraccu van dezelfde capaciteit.
Een goede basisopstelling voor een camper waarbij je de koelkast ook ’s nachts op 12v wil laten draaien is: een lithium-accu van 100 Ah, gecombineerd met een zonnepaneel van minimaal 100 tot 150 Wp. Zo hou je de accu overdag bij en heb je ’s nachts voldoende reserve.
De 12v-stand van je camperkoelkast is het meest zinvol tijdens het rijden. Wil je er meer uit halen, zorg dan dat je bekabeling, accu en eventuele zonnepanelen op orde zijn. Zo koelt je koelkast altijd betrouwbaar, ook als er geen stroomaansluiting in de buurt is.